در باره ی اصل و سرچشمه جام ها و ظروف تپه ی مارلیک این مساله مطرح می شود که آیا کلیه یا قسمتی از این مجموعه در این محل ساخته و تولید شده یا احتمالا بعضی از آنها در جاهای دیگر ساخته شده و بدین منطقه آورده شده است. بعضی از دانشمندان باستان شناسی اظهار داشته اند که ممکن است ظروف بسیار تزیینی در خارج از این منطقه ساخته شده و بدین ناحیه وارد شده باشد . واحتمالا آنها که ساده ترو ابتدایی ترند تولیدات بومی و محلی این منطقه می باشند . دلیل این اظهارنظر آنها بر این پایه است که این ظروف تزیینی و نقشهای به کار رفته روی آنها قابل مقایسه و مشابه با اشیایی است که به مناطق و تمدن های دیگر دنیای باستان نسبت داده شده است، و بنابر این ممکن است این ظروف تزیینی نیز در آن مناطق ساخته شده و بدین ناحیه منتقل شده باشند.

همچنین موارد و دلایل و نکاتی وجود دارد که مخالف نظریه ی قبلی است و امکان اینکه این ظروف بومی این منطقه بوده و در همین ناحیه ساخته شده باشند را تایید می کند. اول اینکه تعداد زیادی از این ظروف تزیینی در حفاری مارلیک و اطراف آن در نواحی گیلان و مازندران که حوزه ی تمدنی مارلیک بوده به دست آمده است، در صورتی که این وضعیت در مناطق دیگر دنیای باستان در این دوره مشاهده نشده است، فقط به ندرت تعداد محدودی از این ظروف تزیینی در حفاری های دیگر در خاورمیانه و خاور نزدیک آشکار شده است. دیگر اینکه تمام این ظروف آشکار شده در حفاری مارلیک چه جام هایی که با نقوش ظریف و تزیینی آراسته شده و چه آنهایی که با نقوش ساده تزیین شده اند دارای کیفیت هنری والا و ارزنده ای که کلیه ی آنها طبیعت فرهنگ و هنر همرنگ و یکنواختی را که جانداری ، تحرک، تناسب، و زیبایی از مشخصه های آن است را به بهترین نحو معرفی میکنند.در هنر مارلیک وحدت ویکپارچگی چه از نظر سبک، چه از نظر موضوع، وچه از نظر تکنیک در کلیه ی اشیای بدست آمده وجود دارد. بعضی از مجسمه ها و ظروف سفالی به همان زیبایی و تناسب و توازن جام های تزیینی ساخته شده اند . سبک زیبا و جالب نقش برجسته ای که روی جام طلای مارلیک به کار رفته یکی از زیباترین جام های طلا است که با همان کیفیت والا روی ظرف مفرغی با نقش برجسته شیر مارلیک نیز بدون تفاوت بکار بسته شده است و وحدت و یکپارچگی مکتب هنری مارلیک را به خوبی نمایش می دهد. به خصوص جام های مفرغی با وجودی که غالبا شکسته و فقط قطعاتی از آن باقی مانده ولی روی همین قطعات شکسته زیبا ترین و ظریف ترین نقوش که از هر لحاظ با نقوش جام های طلا برابر کرده و با آنها هماهنگی دارد و صفات مشخصه ی یک مکتب هنری نمایش می دهد عرضه شده است.

جام زرین مارلیک

جام زرین مارلیک

 ظرف مفرغی با نقش برجسته شیر

ظرف مفرغی با نقش برجسته شیر

در سال های اخیر چه قبل از حفاری مارلیک و کشف آرامگاههای سلاطین در این تپه و چه بعد از آن اطلاعات روز افزونی در باره وجود این مکتب هنری پیشرفته که به خصوص در زمینه ی تولید اشیای فلزی و جام های تزیینی بسیار شکوفا شده و به سر حد اعلای کیفیت تکنیکی رسیده و شاهکارهای هنری نسبتا زیاد و جالبی را تولید نموده است در ارتفاعات گیلان و مازندران در اواخر هزاره ی اول پیش از میلاد مسیح آشکار شده است. کیفیت و کمیت آثار فلزی  و شاهکاری هنری که در حفاری مارلیک به دست آمده ما را بدین نتیجه می رساند که احتمالا مرکز این مکتب هنری در نواحی اطراف تپه ی مارلیک ( روستای نصفی ) بوده و دامنه  آن در تمام ارتفاعات البرز گسترش داشته است.

عده ی دیگری از باستان شناسان و دانشمندان نیز پس از مطالعه و بررسی آثار بدست آمده در این منطقه به همین نتیجه رسیده و معتقد ند که جام های تزیینی مکشوفه در حفاری مارلیک از ساخته های محلی و هنر بومی منطقه مارلیک بوده و از تولیدات این مکتب هنری است. پروفسور ویلکینسن در مقاله ای که در باره ی دو فنجان فلزی که به منطقه ی اطراف مارلیک نسبت داده شده و فعلا در موزه ی مترو پولیتن است تنظیم کرده است شرح مفصلی نوشته و پس از بررسی مفصل در باره ی این مکتب و وجود آن در این منطقه در نتیجه گیری خود که عینا در اینجا نقل می شود اظهار کرده است که :

بنابراین  به نظر می رسد که در منطقه مارلیک بیش از یک سبک هنری به وسیله ی هنرمندان به کار گرفته شده و این نظریه بیشتر قابل قبول است تا اینکه ظروف مارلیک را به دو دسته تقسیم کنیم ، یکی آنهایی که در منطقه ساخته شده و دیگری آنهایی که در خارج ساخته شده و به این منطقه وارد شده است. یکی از سبکهای به کار گرفته شده به وسیله ی هنرمندان مارلیک سبکی است که نمونه ی آن فنجان با نقش گوزن استکه ظاهرا هنرمند سبکی را که سبک بومی ساکنان این منطقه بوده بکار بسته است و سبک دیگر سبکی است که نمونه ی آن روی جام غزال نمایش داده شده و هنرمندان با توجه و الهام گرفتن و اقتباس کردن از سبکهای هنری و صحنه ها و موضوع های مکتب های گذشته ی موجود در بین النهرین و همچنین در سایر قسمت های ایران به تولید و ساخت آنها مبادرت ورزیده اند .

بنابراین با توجه به اظهار نظری که در بالا به آن اشاره شده به نکته ی دیگری که مورد توجه ماست می رسیم و آن موشکافی در بررسی نقوش به کار رفته روی جام های مارلیک است که برخی از آنها نقوش و موضوع های دنیای باستان است و بعضی دیگر صرفا هنر بومی اقوام مارلیک را نمایش می دهد .


برچسب‌ها: ظروف فلزی, ظرف مفرغی, مکتب هنری, هنر بومی, دنیای باستان
+ نوشته شده در ساعت 0:25 قبل از ظهر توسط آذرگون |